Hướng dẫn chi tiết vận hành máy nén khí trục vít đúng chuẩn

Máy nén khí trục vít là thiết bị phụ trợ hạng A rất quan trọng trong các nhà máy, xưởng sản xuất nhờ cấp nguồn khí để vận hành các thiết bị sản xuất, thiết bị không thể thiếu trong nhiều ngành công nghiệp. Tuy nhiên, nếu không được vận hành đúng cách, thiết bị có thể nhanh chóng xuống cấp, phát sinh lỗi, gây tốn điện năng hoặc gây mất an toàn cho người sử dụng. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết quy trình vận hành máy nén khí trục vít an toàn, giúp tăng tuổi thọ máy, tối ưu hiệu quả vận hành và giảm thiểu rủi ro cho hệ thống khí nén

1. Tổng Quan Về Máy Nén Khí Trục Vít

Máy nén khí trục vít hoạt động dựa trên nguyên lý nén khí bằng hai trục vít Đực – Cái quay ngược chiều nhau. Khi hai rotor xoắn quay, thể tích giữa chúng và vỏ máy giảm dần, ép khí từ đầu hút áp thấp đến đầu nén tạo áp cao phổ biến từ 8 – 10 bar.

Máy nén khí trục vít hiện có 2 loại là máy nén khí có dầu và máy nén khí không dầu:

• Máy nén khí trục vít có dầu gồm các bộ phận cơ bản sau: Đầu nén có chứa dầu làm mát – làm kín – bôi trơn, động cơ, bình chứa dầu, các bộ lọc khí – lọc dầu – lọc tách dầu, hệ thống dàn làm mát dầu – mát khí và quạt, hệ thống truyền động: dây đai hoặc truyền động trực tiếp và bộ phận điều khiển
• Máy nén khí trục vít không dầu gồm các bộ phận cơ bản sau: Đầu nén không dầu 1 cấp nén hoặc 2 cấp nén, động cơ, bình chứa dầu làm mát – bôi trơn, bơm dầu, bơm nước làm mát, các bộ lọc khí – lọc dầu, hệ thống làm mát dầu – mát khí và quạt gió, hệ thống truyền động dây đai hoặc truyền động trực tiếp, bộ thu hồi hơi dầu và các bộ phận điều khiển

2. Yêu Cầu Trước Khi Vận Hành Máy Nén Khí Trục Vít

Trước khi tiến hành vận hành máy nén khí, cần đảm bảo các điều kiện sau:

a. Kiểm tra môi trường xung quanh máy nén:

• Phòng đặt máy phải thoáng khí, không có bụi mịn, hơi dầu hoặc hóa chất ăn mòn.
• Nhiệt độ môi trường lý tưởng từ 5–45°C.
• Đảm bảo có khoảng không gian tối thiểu 1m xung quanh máy để dễ bảo dưỡng và lưu thông khí.
• Nếu môi trường đặt máy nén khí không thông thoáng cần lắp đặt hệ thống thoát gió nóng nhằm đảm bảo môi trường xung quanh máy < 45⁰C

Mục đích nhằm đảm bảo chất lượng khí đầu vào máy nén khí mát, sạch, không có hơi hoá chất.

b. Kiểm tra nguồn điện:

• Điện áp cấp đúng theo thông số máy, đủ pha, độ sai lệch điện áp không quá +/- 10%
• Hệ thống tiếp địa đầy đủ, dây nguồn đúng chủng loại không lỏng lẻo, không bị hở.

c. Kiểm tra hệ thống khí:

• Đường ống khí không bị rò rỉ, tắc nghẽn, cong gấp hoặc cản trở lưu lượng.
• Bộ lọc đầu ra và bẫy nước, van xả nước ở tình trạng tốt.
• Xả nước định kỳ ở bình chứa khí.

d. Kiểm tra tình trạng máy:

• Dầu bôi trơn đầy đủ trong vạch max – min trên thước thăm dầu theo quy định của máy, đúng loại theo yêu cầu của nhà sản xuất ( dùng dầu tổng hợp hay dầu khoáng).
• Không có dị vật bên trong vỏ máy. Máy khô thoáng, ko bị rò rỉ dầu máy.
• Bộ lọc gió sạch, không bị tắc nghẽn.
• Dàn trao đổi nhiệt không bị bụi bẩn bám kín.
• Quạt làm mát hoạt động bình thường.
• Nếu máy truyền động bằng dây đai cần kiểm tra để đảm bảo dây trong tình trạng tốt, độ căng đảm bảo.

3. Quy Trình Vận Hành Máy Nén Khí Trục Vít An Toàn

Dưới đây là quy trình vận hành máy nén khí trục vít đúng chuẩn kỹ thuật:

Bước 1: Khởi động ban đầu

1. Mở cầu dao tổng cấp điện cho máy.
2. Bật công tắc khởi động tại tủ điều khiển.
   • Quan sát màn hình điều khiển có báo lỗi gì không.
   • Đảm bảo máy hiển thị chế độ chờ – sẵn sàng hoạt động.
3. Khởi động máy bằng cách nhấn nút “Start”.
   • Máy sẽ chạy không tải khoảng 10–20 giây trước khi chuyển sang chế độ có tải (nén khí).
   • Kiểm tra các chỉ số ban đầu:
     • Áp suất khí nén (thường 6–8 bar).
     • Nhiệt độ dầu (chưa vượt quá 80°C).
     • Nhiệt độ đầu nén cấp 1 ( 180⁰C – 250⁰C), cấp 2( 220⁰C – 300⁰C, nhiệt độ nước làm mát (180⁰C – 250⁰C) – đối với máy nén khí trục vít không dầu.
     • Dòng điện khởi động có ổn định không.

Bước 2: Theo dõi khi máy nén vận hành

Trong suốt quá trình máy chạy, người vận hành cần theo dõi các thông số sau:

• Áp suất hệ thống: đảm bảo không vượt quá áp suất cài đặt (thường là 7 kgf/cm2 hoặc 8 kgf/cm2).
• Nhiệt độ đầu nén/dầu bôi trơn làm mát: duy trì dưới 95°C ( đối với máy có dầu )
• Âm thanh và rung động: máy chạy êm, không có tiếng ồn lớn và va đập bất thường.
• Dòng điện tiêu thụ: không tăng cao bất thường.
• Tình trạng xả nước tự động: nếu có thiết bị xả nước tự động lắp tại bình khí nén, máy sấy khí và trên lọc đường ống thì cần kiểm tra hoạt động bình thường.

Nếu phát hiện có tiếng kêu lạ, độ ồn lớn, nhiệt độ tăng nhanh, máy rung mạnh hoặc báo lỗi trên màn hình – cần dừng máy ngay và kiểm tra.

Bước 3: Kiểm tra hoạt động máy khi đóng tải/ ngắt tải

Hầu hết máy nén khí trục vít có chế độ tự động chuyển giữa có tải và không tải:

• Khi áp suất đạt ngưỡng cài đặt tối đa ( thường từ 8 – 10 bar ), máy chuyển sang chế độ không tải (unload).
• Khi áp suất giảm xuống dưới ngưỡng cài đặt tối thiểu ( thường 6 bar ), máy sẽ đóng tải (load).

Việc chuyển đổi này hoàn toàn tự động nhờ vào van điện tử và cảm biến áp suất, giúp tiết kiệm điện năng. Nhiều máy nén khí có chế độ tắt máy để tiết kiệm điện khi không có sự tiêu thụ khí nén ( thường thời gian này khoảng 10 phút – và có thể cài đặt dễ dàng )

4. Dừng Máy Nén Khí Trục Vít Đúng Cách

Việc dừng máy cũng cần đúng kỹ thuật để tránh sốc áp và kéo dài tuổi thọ thiết bị:

Bước 1: Nhấn nút “Stop”

• Máy sẽ về trạng thái không tải trong vài giây, sau đó dừng hẳn.

Bước 2: Tắt nguồn điều khiển

• Sau khi máy ngừng chạy, tắt công tắc tại tủ điều khiển.

Bước 3: Ngắt nguồn điện tổng

• Ngắt cầu dao cấp điện cho máy.

Bước 4: Xả áp suất dư

• Mở van xả khí hoặc van xả trên bình chứa để xả hết áp suất dư (áp suất còn lại khoảng 0 bar).

5. Lưu Ý An Toàn Khi Vận Hành Máy Nén Khí Trục Vít

Để đảm bảo an toàn cho người vận hành và hệ thống:

• Tuyệt đối không mở cửa tủ điện, van khí hoặc các bộ phận máy khi đang vận hành.
• Không được chạm tay vào các phần quay (quạt, trục, dây đai, khớp nối) khi máy đang hoạt động.
• Không che lấp lỗ thông gió hoặc đặt vật chắn quạt làm mát.
• Không vận hành máy trong môi trường dễ cháy nổ, có hơi dung môi, dầu, hóa chất ăn mòn.
• Không tự ý thay đổi thông số điều khiển nếu không được hướng dẫn kỹ thuật viên có chuyên môn.

6. Bảo Dưỡng Định Kỳ Giúp Hệ Thống Khí Nén Vận Hành Ổn Định

Ngoài việc vận hành đúng cách, máy nén khí trục vít cần được bảo dưỡng định kỳ theo lịch khuyến cáo:

Bảo dưỡng đều đặn sẽ giúp hệ thống hoạt động ổn định, tiết kiệm điện và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Vận hành máy nén khí trục vít an toàn và hiệu quả không chỉ giúp tăng tuổi thọ thiết bị mà còn góp phần giảm chi phí vận hành, hạn chế sự cố và đảm bảo sản xuất không bị gián đoạn. Người sử dụng cần tuân thủ chặt chẽ quy trình kỹ thuật từ khâu kiểm tra trước khi khởi động, theo dõi trong khi chạy đến việc dừng máy đúng quy chuẩn. Đồng thời, bảo dưỡng định kỳ là yếu tố then chốt giúp hệ thống khí nén luôn vận hành ổn định và tiết kiệm năng lượng